Ana Sayfa
Belge ve Dökümanlar
Turizm sektörü iflas ediyor! Tehlikenin farkında mısınız?

Belge ve Dökümanlar

Tem 05
11. Sınıf ders kitabındaki yanlışlar

Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ya...

Haz 19
Yeni Bin Yılın Eşiğinde Millî Mefkûrenin İmkân ve Kabiliyetlerine Eleş

Uygarlık tarihindeki büyük gelişim ve dön&uum...

Haz 10
Turizm sektörü iflas ediyor! Tehlikenin farkında mısınız?

KÜBAK Başdanışmanı Dr. Halil İbrahim Bayrakçı, t...

May 11
Fındıktaki sorun fiyat istikrarsızlığı

KÜBAK Ekonomi Başdanışmanı  Bayrakçı, fındı...

Turizm sektörü iflas ediyor! Tehlikenin farkında mısınız?

Kultur Bilimleri Akademisi 10 Haziran 2016 16:32:01 Cuma

Dr. Halil Ibrahim Bayrakçı
KÜBAK Ekonomi Başdanışmanı

Yaklaşık bir saat evvel Side'de turizmcilik yapan otel sahibi bir dostumuzla telefonda konuştum. 2016'yı kayıp yıl olarak kabul etmişlerdi ama şimdi durumun tahminlerinin de ötesinde vahim hale geldiğinden bahsetti. 300 odalı otelde dolu bir tek oda var dedi. Avrupadaki sadık müşterileri gelmek istiyorlar ama Antalya'ya uçak kalkmadığı için gelemediklerinden bahsediyorlarmış. Seyahat acentalarına ve tur operatörlerine Türkiye'ye gitmeyin diye kendi devletlerinden ciddi baskılar oluyormuş. Turizm sektörünü batma noktasına hangi "derin" dışpolitikanın veyahut turizm stratejisinin getirdiğinden bahsetmeyeceğim. Rakamlarla turizmin Türkiye ekonomisine katkısından ve bu katkının olmadığı durumda ekonominin ne kadar etkileneceğinden bahsedelim ve durum tespiti yapalım istiyorum.

Şimdi öncelikle bazı temel rakamlar: 2015'de kötü geçen turizm sezonunda 31 milyar ABD doları gelir yaratılmış. 2014'de bu rakam 34 milyar dolardı. 2015'de 63 milyar dolar Türkiye dış ticaret açığı verdi. 31 milyar dolar turizm geliri neredeyse bu açığın yarısını tek başına kapatıyor. Şimdi, kötü geçtiği söylenen 2015'de bile dış ticaret açığının yarısını kapatan turizm sektörüne birde bu 2016 zaviyesinden rakamlarla bakalım. Havalimanı May.15 May.16 (%) Antalya 4.463.701 2.622.158 -41 Gazipaşa Alanya 108.449 69.401 -36 Muğla Dalaman 453.446 279.873 -38 Muğla Milas-Bodrum 227.853 144.385 -37



Yukarıdaki tablo Turistik havaalanlarına dışhatlardan gelen ve giden yolcu sayısını 2015 ve 2016 Mayıs ayı kıstasına göre gösteriyor. Hemen farkedebileceğiniz üzere 2015 mayıs ayına göre yaklaşık %40'lık yolcu sayısında azalma var. Yolcu sayısındaki bu %40'lık azalma, gelen turistlerin en çok para bırakan Avrupa'lı özellikle Alman turistleri içerisinde barındırdığı için turizmin toplam cirosu içerisinde çok daha fazla bir etki yapacaktır. Kabaca ciro üzerinde %50'ye varan bir etkiden bahsedebiliriz. Bu şu demektir. Kötü geçen 2015 yılındaki 31 milyar $'lık turizm gelirinin bu yıl 10-15 milyar $ arası daha da aşağıya çekilerek revize edilmesi demektir. Özsermayesi olmayan ve finansman modelini gelecek gelire ipotek koyarak borçlanmayla yapan büyük çaplı turizm tesislerinin çoğunun bu seneyi kazasız, belasız atlatamayacakları ortadadır. Benim şahsen tanıdığım bu modelle kısa sürede büyüme modelini benimsemiş 4-5 büyük oyuncunun sezon sonu fonlanamadıkları için iflaslarını ilan edeceklerine eminim. Büyük bir kurtarma paketi için şimdiden kulis yapmaya başlamışlar ama şansları yok. Zira gelirlerinin çok üzerinde borç yükleri var. Ve bu krizin 2017-18 yılını da kapsamayacağını kimse söyleyemiyor. Tesislerin mülkiyet transferi reel değerlerinin belki %20 - 25'ine yapılmak durumda kalınacaktır. Bu şu demek 100 liraya mal edilmiş tesisi, 20-25 liraya birileri satın alacaklar. Küçük işletmeler nispeten mülkleri kendilerininse ayakta kalacaklardır. Turizm gelirlerindeki veya bir başka deyişle katma değeri en yüksek döviz gelirlerimizdeki bu dramatik düşüşün Türkiye ekonomisi için etkileri nedir diye sorarsak: Dış ticaret açığını kendi imkanlarımızla kapatmada ciddi zaafiyetden bahsedebiliriz. Bunu türkçeleştirmek gerekirse yabancı dövizin pahalılaşacağını beklememiz gerekir. Herkesin bildiği üzere bir mal bolsa fiyatı ucuzlar, nadirleşirse fiyatı artar. Aynı mekanizma yabancı para için de geçerlidir. Dolar çoksa, Türk lirası karşılığı azalır. Dolar azalmışsa,Türk lirası karşılığı artar. Bu itibarla, turizm sektöründeki kayıpların Ağustos-Eylül ayı gibir realize edilmesine müteakip kurda ciddi bir sıçrama yaşanması kaçınılmazdır. Ne kadar sıçrama olur bunu bilemeyiz.

kinci olarak turizm sektöründeki bu kayıpların Gayrı safi milli hasılada büyümeye etkisi önemlidir. Bendeniz en az %0,6-0,8 bandında büyüme performansında turizme bağlı daralma bekliyorum. Muhteşem icracı (!) hükümetimizin Orta vadeli planında %4,5'luk büyüme hedefinden zaten vazgeçilmişti. Şimdi %3'lük büyüme dahi hayal olabilir. Tabi bu daralmanın turizm sektöründe çalışan milyonlarca emekçinin ne kadarını işsiz bırakacağını ise İş ve işçi bulma kurumumuz ve TÜİK'in istatistiklerinde gösterdikleri kadar tespit etmeye çalışacağız. Terörün ilk insandan beri var olduğunu, bombalama eylemlerinin mağara insanlarının da kaderi olduğunu ima eden Cumhurbaşkanı'na; bu eylemlerin ve muhteşem hariciye siyasetlerinin bir de böyle önemsenmeyecek(!) ekonomik sonuçları olduğu eninde sonunda birileri tarafından söyleyenecektir. Yoksa da bunlar alanen söyleniyorda, bazıları duymamazlıktan mı geliyor? Hülasa, siyasi, iktisadi ve fikri köklü değişiklikler olmadan içinde bulunduğumuz bu yıkıcı süreçten çıkılması mümkün değildir. Bu patika içerisinde de mevcut yapının 2017'yi çıkarması ancak mucizelerin eseri olabilir.